Ergin Kaplan Atölyesi · Sistemler / 03

Ergin Sistem Lab:
işletim sistemini tanı.

Windows yalnızca masaüstü uygulamalarının zemini değil. Kurumsal kimlik, süreçler, servisler, olay kayıtları, izinler, otomasyon ve uç nokta güvenliği burada birbirine bağlanır. PowerShell ile başla, sistem davranışını kanıtla.

00 / İlk oturum

Önce gözlemle.

İlk deney salt okunurdur. Bilgisayarın sürümünü, işlemcisini, disklerini ve en çok CPU kullanan süreçlerini gösterir. Ayar değiştirmez ve yönetici yetkisi istemez.

YEREL TANILAMA

Makinenin özetini al

Depoyu indirdikten sonra PowerShell açıp aşağıdaki betiği çalıştır. PowerShell çalıştırma ilkesi uyarı verirse güvenlik ayarlarını gelişigüzel düşürme; dosyayı incele, kurum politikasını kontrol et ve gerekiyorsa betiği açıkça seçilmiş bir oturumda çalıştır.

git clone https://github.com/eerrgin/eerrgin.github.io.git
cd eerrgin.github.io\windows-lab
.\scripts\oku-sistem.ps1

Betik ekrana sistem ve süreç bilgisi yazabilir. Çıktıyı paylaşmadan önce kullanıcı adı, aygıt modeli, sürücü harfleri ve süreç adlarını gözden geçir.

İLK KOMUTLAR

PowerShell bir nesne kabuğudur.

Get-Location
Get-ChildItem
Get-Command Get-Process
Get-Help Get-Process
Get-Process | Sort-Object CPU -Descending | Select-Object -First 8
Get-Service | Where-Object Status -eq 'Running' | Select-Object -First 10

Komutların döndürdüğü nesnelerin alanlarını görmek için bir örneği Get-Member ile incele. Sisteminde bulunan PowerShell sürümü ve erişim izinleri bazı komutların kullanılabilirliğini değiştirebilir.

Güvenli başlangıç: İlk aşamada kayıt defterini değiştirme, servis durdurma, Defender/Firewall kapatma, toplu silme veya yönetici komutlarını deneme. Değişiklik gerektiren deneyleri Windows Sandbox ya da bir sanal makineye taşı ve geri dönüş planı yaz.

01 / Mühendislik rotası

Masaüstünden platform mühendisliğine.

Windows ve Linux aynı işi farklı katmanlar ve araçlarla yapabilir. İkisini de tanımak, çoklu platformda çalışan sistemlerin arızalarını doğru teşhis etmek için değerlidir.

01 / TEMEL
Başlangıç

Dosyalar, yollar ve süreçler

PowerShell nesneleri, yönlendirme, pipeline, exit code, süreç ağacı, ortam değişkenleri, kullanıcı profili ve dosya yolu kuralları. Komutları küçük örneklerde deneyip çıktıyı açıklamayı öğren.

02 / SİSTEM
Orta seviye

Servisler, zamanlanmış işler ve olay kayıtları

Services, Task Scheduler, Event Viewer, Windows Event Log ve performans sayaçları. Servis başlangıç hatasını yalnızca yeniden başlatarak değil, kayıt ve bağımlılıklarla teşhis et.

03 / İZİN
Güvenlik

Kimlik, NTFS ACL ve en az ayrıcalık

Yerel kullanıcı/grup, UAC, dosya izinlerinin kalıtımı, sertifika depoları ve güvenli uzak yönetim kavramları. Yetkileri genişletmeden önce neden gerekli olduğunu belgele.

04 / AĞ
Uygulamalı

DNS, TCP, proxy ve sertifikalar

DNS çözümlemesi, rota, dinleyen soketler, TLS zinciri, güvenlik duvarı profilleri ve bağlantı zaman aşımı. Yalnızca kendi makinen ve izin verilen ağlarda ölçüm yap.

05 / OTOMASYON
İleri seviye

Test edilebilir PowerShell

Fonksiyonlar, modüller, parametre doğrulama, yapılandırma dosyaları, hata yakalama, loglama ve Pester testleri. Betik, beklenmedik girdide güvenli şekilde durabilmeli.

06 / FİLO
Üretim

Uç nokta envanteri ve uyum

Güvenlik güncellemeleri, sürüm envanteri, olaylara yanıt, yedek/geri yükleme, cihaz politikaları ve denetim izi. Hassas verileri rapora varsayılan olarak dahil etme.

02 / Üst projeler

Deneyden mühendisliğe.

Her fikir küçük bir prototip, test matrisi, örnek çıktı ve açık sınırlamalarla başlar. Ana makinede riskli değişiklik yapmak zorunlu değildir.

WIN / 01

Event Ledger

Windows olay kayıtlarını tarih aralığına göre özetle; kaynak, olay kimliği ve zaman çizelgesini dışa aktar. Paylaşmadan önce kullanıcı ve makine adlarını maskele.

WIN / 02

NTFS Permission Atlas

Belirlenen klasörlerde ACL bilgilerini salt okunur topla, kalıtımı açıklayan rapor üret ve beklenmeyen izinleri kesin güvenlik açığı gibi göstermeden incelemeye sun.

WIN / 03

Service Recovery Bench

Bir test VM'indeki örnek hizmet için başlangıç, durma ve hata günlüklerini ölç. Servis yapılandırmasını değiştirmeden önce kopya ortam ve geri dönüş adımı hazırla.

WIN / 04

PowerShell Module Forge

Girdi doğrulaması ve tutarlı hata mesajları olan küçük bir envanter modülü yaz. Pester ile başarılı, eksik ve hatalı girdi senaryolarını sınayıp CI'a bağla.

WIN / 05

Cross-OS Drift Map

Windows ve Linux makinelerinden aynı kategorileri toplamak üzere taşınabilir bir veri şeması tasarla; kaynak, saat, hata ve eksik alanları ayrı kaydet.

WIN / 06

Endpoint Supply Ledger

Yüklü uygulama sürümlerini ve kaynaklarını envanterle; yazılım bileşeni ve lisans bildirimini birbirinden ayır. Kayıt defterinden veri okuma bile kurumsal politikalara tabi olabilir.

03 / Marka ve sınırlar

Bağımsız, açık, doğru.

Windows üzerinde öğrenmek, Microsoft'un resmî eğitim programı ya da onayı olduğumuzu iddia etmeyi gerektirmez.

Bu bağımsız bir atölye

Ergin Sistem Lab, Ergin Kaplan tarafından hazırlanan bağımsız bir eğitim çalışmasıdır. Microsoft tarafından desteklenmez, onaylanmaz veya sertifikalandırılmaz. Resmî logo, ekran görüntüsü ya da ürün varlıkları kopyalanmamıştır.

Komutları ve lisansları doğrula

Windows sürümü, PowerShell sürümü ve organizasyon politikası kullanılabilir komutları ve yetkileri etkileyebilir. Haricî modül eklemeden önce kaynağını ve lisansını incele; modülün README'sini okumadan yönetici düzeyinde çalıştırma.

Windows ve PowerShell adları ilgili ürün/platformu tanımlamak için kullanılır. Bu proje bir Microsoft ürünü değildir. Marka, SDK veya üçüncü taraf paket koşulları değişebileceğinden yayımdan önce resmî kaynakları yeniden kontrol et.